Fragmenten in personeelsblad Movares

Enkele fragmenten van deze blog over mijn reis door Nepal, India en Bhutan zijn in december 2009 gepubliceerd in Turn, het personeelsblad van Movares.

Klik op het artikel hiernaast om het verhaal te lezen.

Terug van een wonderlijke reis

De terugreis vanuit Delhi naar Nederland via Frankfurt is voorspoedig verlopen. In Delhi had ik een uur vertraging, maar in Frankfurt had ik toch genoeg overstaptijd dus dat leverde geen problemen op. Op Schiphol werd ik opgehaald door mijn ouders.De reis is toch anders verlopen dan we hadden voorzien, vooral natuurlijk door het gebroken been van Diana. Dat was natuurlijk een flinke domper. Diana gaat gelukkig inmiddels goed vooruit en loopt binnenshuis alweer rond. Al met al een wonderlijke reis. Ik ben gelijk de dag na mijn terugkeer weer aan het werk gegaan, waar ik 's middags toch een dipje kreeg door het tijdsverschil. Voor de inzenders van het juiste antwoord op het raadsel: op het postpakket uit Darjeeling met o.a. de thee zal ik nog wel even moeten wachten...

Delhi: bekend terrein

Delhi is inmiddels bekend terrein voor mij aan het worden. Vorig jaar eindigde de Ladakh-reis in Delhi en eerder sloot ik mijn wereldreis af in Delhi.

Old en New
Vreemd genoeg was ik nog nooit in Old Delhi geweest, dus dat vond ik nu wel eens tijd worden. Het doel is het Red Fort.Inmiddels heeft Delhi ook een moderne metro, maar het systeem is nog niet erg snel. Eerst moet je wachten bij de Airport-achtige security-check. Veiligheid is uiteraard, zeker na de aanslagen in Mumbai, een big issue in de grote steden van India. Daarna moet je nog een kwartier in de rij gaan staan om een muntje te bemachtigen waarmee je door de poortjes kunt. In Old Delhi kom ik boven de grond. Het contrast met het ruim opgezette Connaught Place, waar ik ben ingestapt, is enorm. Heel veel mensen, riksja's en auto's op een heel kleine ruimte krioelen en toeteren door elkaar heen. Bij het Red Fort is er meer ruimte. Het is erg mistig en door de smog is het zicht slecht. Ik vind het een beetje vergane glorie en op z'n Indiaas onderhouden.Vooral Indiërs bezoeken de attractie.Wachtend op mijn vliegtuig, die pas vannacht om 02:00 uur vertrekt, vermaak ik mij traditiegetrouw met Westers eten in "Costa" en "Pizza Hut"...

The Most Beautiful Flight in the World

Op de dag van mijn vertrek uit Bhutan gaat de wekker al om 04:30 uur. Het Nepalese bureautje heeft voor mij een Business Class ticket gereserveerd, maar ik wil er toch vroeg bij zijn want het wordt een bijzondere vlucht. De vlucht vanuit Paro wordt uitgevoerd door Druk Air, de nationale luchtvaartmaatschappij van Bhutan.Met twee vliegtuigen is zij de enige die van en naar Paro mag vliegen, ook weer om met het tarief het aantal toeristen te kunnen beperken.

Top Mount Everest binnen handbereik
Ik ga via Kathmandu naar Delhi en heb een ruime plek aan de rechterkant bij het raam weten te bemachtigen. Dat betekent dat ik een ideaal uitzicht heb op de 8000-ers die aan mij voorbij zullen trekken. Als eerste natuurlijk de Kanchenjunga (8586m) op de grens van India en Nepal.Vervolgens lijkt de kenmerkende pyramidetop (zie ook foto tijdens wereldreis) van de Mount Everest (8848m), achter de bergrug van de Nuptse (7849m), letterlijk binnen handbereik!Het is kraakhelder op deze vroege morgen en het is werkelijk een fabuleus panorama dat ik nog niet eerder heb meegemaakt. Ze noemen dit dan ook wel "The Most Beautiful Flight In The World". Uniek is het in ieder geval en na de tussenlanding in Kathmandu krijg ik ook nog als toetje de Annapurna (8091m)......en de Dhaulagiri (8167m)!Alleen de 8000-ers in Pakistan, zoals de K2, zijn buiten zicht gebleven. Na deze wonderschone uitzichten kan het contrast niet groter zijn als ik land in de smerige smog van Delhi.

Een avontuurlijk festival in Bhutan

De festivals in Bhutan zijn voor alle locals het hoogtepunt van het jaar en vormen een belangrijk onderdeel van de Bhutanese cultuur. Zo'n festival wordt meestal binnen de muren van een dzong gehouden en is met veel mystiek omgeven. Zo is het niet duidelijk wanneer precies het festival in de Bumthang-vallei, dat ik zou gaan bezoeken, zou beginnen.

Naked dance
's Avonds na het eten begeef ik mij op goed geluk samen met de gids naar het festival terrein. Het lijkt alsof de hele vallei is uitgelopen om het festival bij te wonen. Het festival wordt altijd geopend met een fire ceremony. Door gemaskerde mannen worden fakkels aangestoken.Vervolgens gaan de dansers met de fakkels door de dzong lopen. Het publiek rent er, struikelend over hekken en andere hindernissen, achteraan om niets te hoeven missen. Er ontstaat een chaos waarbij de dansers het publiek met hun fakkels op afstand houden. Vervolgens wordt een houten boog van boomtakken aangestoken. Mannen rennen in rondjes onder de boog door terwijl de boog steeds heviger begint te branden.Ze lijken wel gek en lopen een grote kans op brandwonden. Echter, door onder de boog door te lopen verdwijnen al hun zonden, dus ze zijn niet te houden!
Hiermee is het festival geopend en komen we terug op het festivalterrein waar allerlei gemaskerde dansen worden opgevoerd.Het hoogtepunt moet echter de zgn. "Naked Dance" worden. De temperatuur is tot onder het vriespunt gedaald.Verkleumd van de kou en van het uren zitten op de koude stenen krijgt het publiek om 01:00 uur 's nachts dan eindelijk waarop ze gewacht hebben. Alle lichten gaan uit en er mag niet gefotografeerd worden. Eén voor één komen de naakte mannen, alleen gekleed in een masker, het terrein op en beginnen te dansen met schreeuwende geluiden alsof ze waanzinnig zijn geworden. Het publiek, dat inmiddels bijna alleen nog maar uit locals bestaat, raakt uitzinnig. Als er vervolgens in het publiek wordt geduwd en getrokken heb ik genoeg gezien en verlaat ik, en met mij de meeste anderen, verkleumd deze bijzondere festivalavond.

Opwarmen bij de "Masked Dances"
De volgende ochtend wordt het festival hervat en bij een heerlijk warm zonnetje kan ik weer opwarmen van de avond ervoor. Gemaskerde mannen......en traditioneel geklede vrouwen...
voeren ritmische dansen uit. En altijd is er een soort gemaskerde nar aanwezig die de boel een beetje luchtig houdt en zorgt voor humor door te communiceren met het publiek.Na deze overweldigende indrukken verlaat ik het festival voor het vervolg van mijn reis.

Rondtrekken door sprookjesland

Vanuit Thimphu ga ik naar het oosten en kom ik in een gedeelte van Bhutan waar de voorzieningen minder zijn. Electriciteit wordt opgewekt met generatoren en zonnepanelen, al wordt er druk gewerkt aan een nieuwe stuwdam die het centrale gedeelte van Bhutan van betrouwbare stroom moet gaan voorzien.

Gompa's en dzongs
Met veel uitleg van de gids over de betekenis van de Bhoeddhistische tekeningen en beelden bezoek ik de vele gompa's (kloosters) en dzongs (forten).Ze zijn nog allemaal actief in gebruik door de centrale overheid en natuurlijk door monniken.In Punakha, de oude hoofdstad van Bhutan, staat een prachtige dzong bij de kruising van twee rivieren.Alles is goed onderhouden en de nieuwe brug over de rivier is geschonken door Duitsland. Alle dzongs hebben een centrale toren, zoals goed te zien is bij de dzong van Paro.Het is alsof ik reis door een levensecht sprookjesland en ik blijf maar door fotograferen...
Black necked cranes
Aangekomen in de Phobjika-vallei is er net een klein festival aan de gang waarbij veel muziek werd gemaakt door monniken......en uit traditie de bijeengebrachte paarden en yaks uiteen werden geschreeuwd.
De volgende ochtend is het uitzicht vanuit de lodge super!Het is hier ook al dagenlang onafgebroken prachtig weer. De Phobjika-vallei staat bekend om de zgn. "Black Necked Cranes". Deze ernstig bedreigde vogels leven op de hoogvlakte van Tibet maar komen in november naar Bhutan om te overwinteren. Van de 200 die er verwacht worden zijn er nu al enkelen gesignaleerd. Je moet echter op ruime afstand blijven. Ik heb mijn telelens niet bij me maar met 21-megapixels kun je natuurlijk ook digitaal zoomen......zodat er wat witte stipjes zichtbaar worden. Voor de Bhutanesen zijn het heilige vogels en ze worden dan ook goed beschermd.
Verder onderweg naar het oosten komen we nog een stupa tegen die gebaseerd is op die uit Kathmandu.Het zijn lange ritten over de smalle kronkelweggetjes van Bhutan en het is onvermijdelijk dat je na twee uur tollend en wagenziek uit de auto stapt. Uiteindelijk komen we aan in Jakar, het belangrijkste stadje in de Bumthang-vallei. Ook hier zijn alle Bhutanesen traditioneel gekleed.
Hot Stone Bath
In de Bumthang-vallei, het verste punt van mijn reis en centraal gelegen in Bhutan, maken we een wandeling van het ene klooster naar de andere.Het is hier duidelijk kouder dan ik tot nu toe gewend was. Gelukkig is er hier een lokale specialiteit: Hot Stone Bath. Dit is een houten, rechthoekig, met water gevuld bad. Het bad bestaat uit twee compartimenten waarin alleen het water met elkaar in verbinding staat. In het ene compartiment zit ik zelf en het andere is aan de andere kant van de muur. Het water is gemengd met speciale kruiden die goed zijn tegen pijntjes en huidirritaties. Niet bewust wat me te wachten staat ga ik zitten in het troebele water waarin allerlei stukjes boomschors ronddrijven.Ik vind het water wat te koud, maar geen probleem, daar is een "geautomatiseerde" oplossing voor. Er zijn drie knoppen op de wand gemonteerd met de teksten "LOW", "OK" en "HIGH". Ik druk de knop "LOW" in en hoor direct wat gestommel aan de andere kant van de wand. Achter het donkere schot zie ik nog net de roodgloeiende stenen, vergezeld van een angstaanjagend gesis, in het water verdwijnen. Onbewust trek ik mijn voeten snel in, al is mij verzekerd dat de stenen niet onder het schot door kunnen rollen. De temperatuurregelaar gaat enthousiast door met de gloeiende stenen, zodat het tijd wordt om de "OK" knop in te drukken. Er zit echter een vertraging in, omdat het hete water tijd nodig heeft om mijn kant op te komen. Al snel ben ik genoodzaakt om de knop "HIGH" te gebruiken, waarna er een geluid van kletterend water hoorbaar is aan de andere kant van het schot en koel water mijn kant op komt. Na een uurtje kom ik herboren uit dit bijzondere bad!

Penissen op de muur
Het ziet er een beetje vreemd uit voor ons Westerlingen maar op veel huizen in Bhutan, vooral in de buurt van Punakha, zie je gigantische phallussen geschilderd. Je ziet ze in allerlei soorten, maten en ook "toestanden".Het is een overblijfsel van de zgn. "Divine Mad Man" die in het verleden deze traditie in het Boeddhisme heeft geintroduceerd. Het brengt geluk en je ziet het vooral bij jonge gezinnen op de muur. Onvruchtbare Bhutanese vrouwen, maar ook Aziaten uit andere landen, komen speciaal naar kloosters in Bhutan waar ze zich kunnen laten zegenen met houten phallussen. En in veel gevallen kunnen ze daarna ineens wel kinderen krijgen...

Thimphu, hoofdstad zonder stoplichten

Inmiddels zit ik in Thimphu, de enige hoofdstad ter wereld zonder stoplichten. Ze hebben het wel geprobeerd, maar de Bhutanesen raakten er alleen maar door in de war. Op het drukste kruispunt staat weer een gewone verkeersregelaar.In het midden van de stad is de Memorial Chorten te vinden, die gerelateerd is aan de Bodnath Stupa die ik twee weken geleden heb bezocht in Kathmandu.
Takin, het nationale dier
In het boeddhistische Bhutan worden geen dieren gedood. Wel gegeten trouwens: al het vlees wordt geimporteerd uit India... Ook de dierentuin in Thimphu stuitte op verzet, zodat alle dieren in het wild werden uitgezet. Eén dier was echter zo tam geworden dat het in de stad op zoek ging naar eten. Deze hebben ze weer in de mini-zoo gestopt: de takin.De takin is het nationale dier van Bhutan en een kruising van een koe en een geit. De legende luidt... Ach, lees zelf maar:
Bhutanese kunst
In Thimphu bezoek ik diverse kloosters, waaronder ook een nonnenklooster.Kunst is sterk verankerd in de Bhutanese cultuur. Er is een school waar alle vaardigheden door jonge Bhutanesen worden geleerd.'s Middags bezoek ik een papierfabriek...... en aan het eind van de dag de grote Tash Cho Dzong waar overdag de koning en de regering gebruik van maken.Morgen reis ik verder naar het oosten in dit sprookjesachtige land waar ik onder andere een festival ga bezoeken.

Bhutan: verfrissend!

Op mijn eerste dag "Bhutan-dag" moet ik eerst nog mijn gids zien te vinden. Na driekwartier rondsjouwen met mijn rugzak en rondvragen, waarbij ik zelfs de grens al over ben geweest, vind ik uiteindelijk de Indian Immigration Office. Een man in een lange rok en met lange kousen en vraagt retorisch "Are you a tourist?". Het blijkt de Bhutanese chauffeur te zijn en daarna komt ook de gids, in een soortgelijk outfit, eraan lopen. Ze dragen allebei een "gho", de Bhutanese jurk voor mannen.Vrouwen dragen de "kira". Na de Indiase formaliteiten kunnen we de grens over.
Road block
De Bhutanese immigratie onderbreekt met tegenzin een spelletje solitaire op de computer als ik binnen kom lopen. Ik ben vandaag de enige toerist die Bhutan over land binnenkomt. Iedereen die Bhutan wil bezoeken als toerist moet dit doen door een toer te boeken bij een Bhutanese agency. In deze toer is alles inbegrepen: gids, hotels, transport, eten, e.d. De kosten zijn dan ook zo'n US$ 240 per dag. Daarom hou ik het bij tien dagen. Het is bovendien niet mijn manier van reizen (all inclusive), maar ja, het is de enige manier om dit prachtige land te bezoeken.
Zodra we de grens over zijn komt de frisse lucht me tegemoet en is alles ineens schoon en goed georganiseerd. We gaan gelijk omhoog. Er wordt ook wel gezegd: Bhutan begint waar een steen die je van de Himalaya naar beneden gooit tot stilstand komt. De weg is plotseling breed en goed geasfalteerd, al zijn ze nog druk bezig. De werkzaamheden worden ironisch genoeg uitgevoerd door een Indiaas bedrijf. Dat nog niet alles gladjes verloopt blijkt als er door een aardverschuiving een enorm rotsblok op de weg terecht is gekomen waardoor we een paar uur moeten wachten.Met behulp van dynamiet wordt het rotsblok opgeblazen...... en met shovels wordt de weg vrijgemaakt.Aan het eind van de dag komen we aan in Paro, de enige stad in Bhutan met een vliegveld. Het hotel is uitstekend!Dit wordt een luxe anderhalve week...

Tigers Nest
Eén van de hoogtepunten van Bhutan is het Thaktshang klooster, dat op miraculeuze wijze op een 900m hoge klif is geplakt boven Paro.Door middel van een wandeling van een kleine twee uur kun je het klooster bereiken. Het pad er naar toe gaat langs prayerflags en prayerwheels.De naam van het klooster betekent "Tigers Nest", omdat het verhaal wil dat Guru Rinpoche, de tweede Boeddha, in de achtste eeuw op de rug van een tijger naar deze plek is gevlogen. De lucht is strakblauw en het uitzicht halverwege adembenemend.Het laatste stuk gaat via traptreden. Binnen mag niet worden gefotografeerd, zoals in alle kloosters van Bhutan. In 1998 is een groot gedeelte afgebrand. Na zeven jaar van restauratie (o.a. van het geld van de toeristen) ging het klooster weer open in 2005.
Handboogschieten, de nationale sport
Voordat we naar Thimphu rijden zien we in Paro een toernooi handboogschieten, de nationale sport van Bhutan. Op een afstand van maar liefst 150m moeten de deelnemers een target zien te raken.Als het target wordt geraakt volgt er een dansje. En er wordt bewonderingswaardig vaak gedanst...

12 uur schudden op een Indiase weg

De reis van Darjeeling naar de grens met Bhutan is een lange, zware busreis. Voordat we vertrekken wordt 's ochtends om 07:00 uur nog even een band gerepareerd.Na de afdaling naar warme Siliguri gaat het oostwaarts langs de theeplantages van het Indiase platteland. Aangezien India verzuimt om in dit deel van het land de wegen structureel te onderhouden, kun je nauwelijks nog van een verharde weg spreken. Gaten in de weg worden met de hand gevuld met stenen waardoor in het regenseizoen alles weer volledig wegspoelt. Ik raak in gesprek met een afgestudeerde Bhutanees (of is het Bhutaan? Bhutanier?) uit Phuntsholing die vertelt dat er veel hoogopgeleiden in Bhutan werkloos zijn omdat er geen werk voor hen is. Na 12 uur schudden kom ik aan in de Indiase plaats Jaigoan, aan de grens met Bhutan. Met de hulp van mijn Bhutanese busgenoot vind ik in het donker mijn beoogde hotel. Ondanks herhaalde verzoeken heb ik nog steeds geen informatie gekregen van het Nepalese bureautje over hoe ik morgenochtend mijn Bhutanese gids ga ontmoeten. Na een lange dag reizen ben ik te moe om me er druk over te maken. Morgen gaan we dat gewoon op de Nepalese manier oplossen...

En nu naar Bhutan!

Vandaag in Darjeeling nog even een pakket van 3,5 kg op de post gedaan. Met die tent van Diana heb ik toch wat extra bagage en in Bhutan wil ik nog wat souvenirs kopen. Altijd leuk bij zo'n Indiaas postkantoor. Daar kun je wel een ochtend voor uittrekken. Het pakket wordt wel netjes voor je dichtgenaaid en mijn ervaringen zijn dat het ook netjes een paar maanden later thuis aankomt.

Morgen vertrek ik per bus naar de grens met Bhutan, waarna ik overmorgen in Bhutan ben. Ik heb er erg veel zin in en ben erg benieuwd naar het land! Ik weet niet hoe het zit met internetfaciliteiten aldaar, maar ik trek in tien dagen door Bhutan en vlieg daarna naar Delhi.

Uitstapje naar Mirik

Na het drukke Darjeeling besloot ik een uitstapje van een paar dagen te maken naar Mirik, een rustig plaatsje aan de grens met Nepal.

Deja vu matatu
De Shared Jeep is een populair vervoermiddel op de slechte Indiase wegen in dit heuvelachtige gebied. In Darjeeling is het even zoeken naar de jeep naar Mirik.Officieel kunnen er maar 10 mensen in een jeep, maar, net zoals ik eerder al in Afrika met de matatu's had meegemaakt, denken ze daar hier heel anders over. Op een gegeven moment is de capaciteit verdubbeld met 14 mensen binnen en de rest op de achterbumper en op het dak.

Kakkerlak, Sir?
Mirik is een heerlijk rustig, relaxed stadje en de mensen zijn erg vriendelijk. Verrassend genoeg heb ik in dit kleine plaatsje een uitstekend hotel gevonden met warm stromend water, een zacht bed (da's voor het eerst), een schone badkamer en een goed restaurant. Even waan ik mij in een Westers hotel, even maar...
In het restaurant lopen zo'n twintig personeelsleden rond voor de enkele gasten en ieder personeelslid heeft zijn eigen taak. Alle twintig eindigen ze elke zin die ze tegen mij uitspreken met "Sir". Turend naar het menu droom ik weg bij zoveel Westerse luxe en ben ik mij net aan het verheugen op "macaroni augratin" als de vriendelijke Indiër die verantwoordelijk is voor de borden mij een bord komt brengen. Op het moment dat hij het bord neerzet schiet er een kakkerlak van het bord mijn tafeltje op. Met een snelle beweging probeert hij de kakkerlak nonchalant van tafel te vegen in een poging het pijnlijke incident voor mij verborgen te houden. Tevergeefs. Het resultaat is een smerig bloedspoor met de resten van de kakkerlak over de hele breedte van het tafeltje, wat de situatie alleen nog maar genanter maakt. De overige 19 personeelsleden, die mij vanaf het begin uit verveling onafgebroken hadden aangestaard, komen geschrokken in beweging en rennen allemaal tegelijk naar de keuken om een doekje te halen. Ik ben direct terug in de realiteit: dit is India...
Toch is de sfeer onder de mensen in Mirik erg goed. 's Avonds wordt het erg gezellig. Pal voor mijn hotel worden allerlei voorstellingen gehouden met muziek en dans.Eentje over Roxy (drank) is erg herkenbaar voor de locals...

Levendig klooster
Op een heuveltop torent een boeddhistisch klooster hoog boven het stadje Mirik uit.Het klooster ziet er nieuw en goed onderhouden uit en wordt bewoond door honderden jonge monniken die vanuit de verre omtrek hier naartoe komen......en die allemaal een opleiding krijgen.Als ik het klooster bezoek is er net een puja (gebedsdienst) aan de gang.Ik mag als enige toerist alles binnen volgen en fotograferen. Straks in Bhutan zal dat niet meer kunnen...

Kanchenjunga View at sunrise

Toch is de meest populaire attractie in de regio, althans voor de Indiërs, iets dat je niet zo snel zou verwachten: het panorama van het Kanchenjunga-massief bewonderen bij zonsopkomst.

0-1
Midden in de nacht om 03:30 uur gaat de wekker al voor mij. Vanaf 04:00 uur rijden namelijk honderden jeeps in de file naar "Tiger Hill" waar duizenden mensen dit spectakel gaan bekijken. Ik waan me op weg naar een voetbalwedstrijd. Je kunt kaartjes kopen voor de VIP-lounge, de eretribune, de gezinstribune, maar ik ga voor de onoverdekte staanplaats voor RS 10 (15 eurocent). Kanchenjunga komt op achterstand als de wolken uit het dal op komen zetten en ons al het zicht ontneemt.Het wordt stil en sommigen gaan zelfs al weg.

1-1
Dan plotseling stijgt er een gejuich op bij de duizenden mensen in het donker. Het duurt even voordat ik het door heb wat er aan de hand is, maar wat blijkt: de zon komt op!
2-1
En uiteindelijk komt alles toch nog goed als de Kanchenjunga zich prachtig laat zien bij de eerste zonnestralen.Het meest fascinerende vind ik nog het idee dat er morgennacht weer duizenden mensen staan te kijken naar hetzelfde schouwspel. Maar de beloning voor het vroege opstaan mag er wezen.

Wat is dit?

Even een raadseltje tussendoor voor de trouwe lezers. Wat is dit? (exacte omschrijving graag).Voor diegene met het (eerste) juiste antwoord neem ik een pakje originele Darjeeling-thee mee! Antwoorden kun je geven door hieronder op "reacties" te klikken.

Update: Ik zal een wat grotere foto plaatsen en een hint geven. Denk aan de Mexicaan met zijn Mexicaanse hoed...

Thee drinken in Darjeeling

Darjeeling is een goede plek om even bij te komen van de trekking en van de oncomfortabele reis in Nepalese en Indiase bussen. De temperatuur is goed (zie rechtsboven de actuele temperatuur), al is het hier meestal bewolkt, maar af en toe kan ik Kanchenjunga zien vanuit mijn hotel.Niet ver van het centrum, waar mijn hotel staat, is het uitkijken voor de aapjes. De kleine aapjes hebben duidelijk nog niet begrepen hoe je naar beneden klimt.
Toy Train
Eén van de attracties in Darjeeling is de Toy Train, een UNESCO World Heritage Area. De stoomtrein van de Engelsen uit 1881 is verbazingwekkend genoeg nog steeds, nagenoeg ongewijzigd, in gebruik.De trein rijdt met lage snelheid, letterlijk oorverdovend fluitend, gewoon tussen het andere verkeer door.Soms maakt de trein een "loop" of een "Z" om de steile helling op te komen, vergelijk met het treintje dat ik in Equador ooit heb genomen op El Nariz del Diablo.

Mount Everest
Bij het bezoek aan de zoo kom ik een oude bekende uit China tegen......en daarnaast het nog altijd komische bordje "Tourist Toilet".Naast de zoo is het Himalayan Mountaineering Institute gevestigd met een interessant Everest-museum. Veel originele materialen, en ook een standbeeld, zijn er terug te vinden van Tenzing Norgay.Hij was samen met Edmund Hillary de eerstbeklimmer van de Mount Everest in 1953 en zelf afkomstig uit Darjeeling. Hier in India maken ze zich nog steeds druk over die ene vraag: wie van de twee was nu echt de eerste?

Verse Darjeeling-thee
Maar Darjeeling is toch vooral bekend van 's werelds beste thee. Ik bezoek één van de thee-plantages dichtbij Darjeeling. De heuvels staan vol met theeplanten.Helaas is de fabriek dicht vanwege feestdagen hier, maar ik krijg uitleg van een Indiase vrouw uit het bijbehorende theestalletje.Met het middelste, beste blaadje is de thee binnen vijf seconden klaar, zoals ze demonstreert. Dat wil dus ook zeggen dat als je de thee er niet snel genoeg uithaalt, het niet meer te zuipen is...

Op weg naar Darjeeling

Op de ochtend van mijn vertrek uit het Kanchenjunga-gebied krijg ik nog een Boeddhistische tikka (stip op mijn voorhoofd) met bloemenkrans en een gebedssjaaltje. Mijn reis moet vandaag nu wel goed verlopen!
Opstijgen vanaf een grasveld
Op het (gras)vliegveldje gaat het er serieus aan toe met een heuse check-in en security check. Het vliegtuigje komt verlaat aan uit Biratnagar.In Taplejung is het uitstekend weer, maar in Biratnagar schijnt het slechter te zijn. We moeten nog even wachten en de crew krijgt een kopje thee aangeboden op de startbaan.We vliegen weer met een klein vliegtuigje.De start is bloedstollend spannend. het vliegtuigje schiet alle kanten op als het vaart maakt op het grasveldje waar vanochtend nog buffalo's stonden te grazen. Net op het moment dat ik denk dat we door een hobbel over de kop slaan komt het toestel los van de grond. Ik zie het landschap vlak onder me doorglijden. Anderhalve week geleden moesten we hier nog twee dagen lang doorheen ploeteren, nu staan we na een uurtje in het hete Biratnagar.

Hoe primitiever, hoe avontuurlijker
Samen met de gids stap ik op de eerste de beste overvolle bus en als hij even later overstapt op een bus naar Kathmandu ben ik weer alleen. Met plezier bekijk ik de chaotische taferelen op de weg en in de veel te volle bus op weg naar India. Het reisgevoel is helemaal terug! Hoe primitiever, hoe avontuurlijker en hoe avontuurlijker, hoe leuker zal ik later samen met een Zwitser in Darjeeling concluderen.

Spectaculaire bergrit naar Darjeeling
De formaliteiten aan de grens van Nepal en India zijn bureaucratisch en kosten me een uur, maar ik heb geen haast. Ik loop het stuk niemandsland van een kilometer liever, na het uren opgevouwen zitten op een te kleine zitplaats.
Vanuit Siliguri volgt een spectaculaire bergrit in een Shared Jeep over een akelig smal bergweggetje vol kuilen. Ik begrijp nu waarom de jeeps standaard met ingeklapte spiegels rijden, want het passeren is nu al een puzzel op zich. Ondanks het onophoudelijke getoeter naar elkaar gaat alles heel relaxed en lachen de bestuurders elkaar gemoedelijk toe. Toch heel wat anders dan de Nederlandse ochtendspits... In het donker kom ik in Darjeeling aan waar ik uitgeput mijn (weer spijkerharde) bed in duik.

Kanchenjunga Trekking

Met de aanvankelijk positieve berichten van Diana's toestand, zet ik de trekking voort. Naast van het gladde pad heb ik ook last van de bloedzuigers. Na elk kwartier moet ik er tientallen van mijn schoen en broek halen. 's Avonds blijkt er toch nog eentje mijn been te hebben gehaald. De vele, lange hangbruggen zijn een welkome afwisseling van het lastige pad.Toch zit de vaart er goed in. Op de tweede dag halen we al snel een trekkingsgroep in.Volgens de gids en de drager loop ik snel. Dat zijn ze niet gewend van toeristen. In de dorpjes kijken de bewoners, vaak gevluchte Tibetanen, vreemd op naar die lange man met die grote camera.Een oude man geef ik een Hollands pepermuntje. Dat bevalt 'm zo goed dat hij er snel om nog een vraagt en die vervolgens zorgvuldig opbergt voor later.In de kleine, donkere huisjes drink ik thee tijdens de rustpauzes. Alles wordt hier op hout gestookt......en er worden alleen maar lokale groenten gebruikt voor het eten.Een toilet is er meestal niet, maar als die er wel is, is het dat kleine huisje ver weg van de warme slaapzak...
Hoogteziek
Na vier dagen trekking krijg ik het bericht dat Diana toch haar been heeft gebroken en wellicht ook de meniscus is beschadigd waardoor een langer verblijf in Kathmandu mogelijk noodzakelijk is. Later bleek dat weer anders, maar communicatie was erg lastig in de kleine bergdorpjes. Het krijgen van een lijn duurt al een half uur en dan pas gaat de telefoon over. En anders is ineens de accu van de zonnecellen-centrale leeg waardoor geen telefoonverkeer meer mogelijk is. In ieder geval is de motivatie bij mij weg en ik besluit de trekking in te korten en direct de pas over te steken ipv eerst naar Basecamp te lopen. Het is een lange, zware tocht omdat ik nog niet ben geacclimatiseerd op hoogte. En dat we hoog gaan, blijkt wel uit de yaks die we tegenkomen.Naast de bekende enorme hoofdpijn ondervind ik ook coordinatie-problemen voordat we uiteindelijk de bijna 4700m hoge Sinion La met slecht zicht bereiken.Verder uit de hoogteziekte zich in extreme vermoeidheid. Ik duik direct na aankomst mijn slaapzak in.

Beesten in de kamer
Meestal slaap ik in de tent omdat de lodges vuil en tochtig zijn en ik het in mijn warme donzen slaapzak toch lekker warm heb.Als ik toch een keer in een lodge slaap hoor ik in mijn kamer een geluid waarvan ik denk dat het muizen zijn. No big deal, dat heb ik in Tibet eerder meegemaakt: eten opbergen, oordopjes in en doorslapen! Echter, door mijn oordopjes heen hoor ik nog steeds luid getrippel. Dat kunnen geen muizen zijn. Als een beest in het donker op mijn hoofd springt, schakel ik mijn hoofdlamp aan. Ik zie hoe enkele grote, vette ratten met lange staarten over de muren door de kieren naar binnen en naar buiten lopen. De maat is vol en ik zet midden in de nacht buiten mijn tentje op om alsnog heerlijk door te slapen.

Afsluiting met 'Tongba'
Het zuidelijke dal terug naar Taplejung is indrukwekkend met spectaculaire aardverschuivingen......en vele watervallen.Eindelijk is het mooi weer geworden en is er ook uitzicht op Kanchenjunga.Het laatste stuk gaat door ontelbare terrasvormige akkertjes waarop ingredienten voor Dal Bhat en Tongba (de lokale drank) worden verbouwd,...en langs prachtige bloemen met vlinders.De avond na de trekking drink ik samen met de gids de lokale, warme alcoholische drank 'Tongba', dat je drinkt met een houten rietje uit een soort houten tonnetje. Het lijkt een beetje op sterke gluhwein en na een tonnetje ga je alles een beetje wazig en dubbel zien. De gids heeft meerdere tonnetjes op...

Evacuatie uit Kanchenjunga

Terug aangekomen bij het vliegveldje van Taplejung kan Diana met veel geluk direct instappen in een nog kleiner vliegtuigje dat op het punt staat te vertrekken. Er was nog precies één plaats over...

In Biratnagar wordt in het ziekenhuis geen breuk geconstateerd en luidt de diagnose "een spierscheuring". Diana vertrouwt het echter niet en schakelt de alarmcentrale in Nederland in. Daarop wordt ze direct per helicopter uit het gebied geevacueerd en vliegt ze naar Kathmandu.In het ziekenhuis van Kathmandu zijn de faciliteiten een stuk beter en wordt direct duidelijk dat het om een dubbele beenbreuk gaat en dat wellicht ook de meniscus is beschadigd. Dat laatste blijkt gelukkig mee te vallen.Diana vliegt, na in het gips te zijn gezet, via Bahrein terug naar Amsterdam. Business Class natuurlijk...

Change of plans...

... Zo kan reizen in Nepal het beste worden omschreven. Wel volgens plan brengt het kleine vliegtuigje van Guna Airlines (met slechts 16 zitplaatsen) ons in Biratnagar.De stewardess deelt tijdens de vlucht watjes (om in je oren te stoppen tegen het geluid) en snoepjes uit.Onze gids voor de trekking wacht ons op bij de uitgang van het kleine vliegveldje van Biratnagar, de tweede stad van Nepal, en brengt ons naar het hotel. Het wordt ons duidelijk dat het een moeizame twee weken gaan worden want onze "Engels sprekende gids" is het Engels net zo machtig als wij het Nepali.

Bij 35 graden nemen we een kijkje op de groente- en fruitmarkt van Biratnagar.Ook vis ligt bij dezelfde temperaturen de hele dag in de brandende zon. Anders dan in Kathmandu zijn we een bezienswaardigheid en worden we continu aangegaapt door de locals. Er rijden veel fietsriksja's rond en om de een of andere reden is Oranjeboom hier populair.Ik zeg nog tegen Diana dat het enige dat nog op deze geweldige reis ontbreekt een avontuurlijke jeeptrip is...

De volgende dag worden mijn gebeden verhoord. Het regent en waait hard in Biratnagar en na een paar uur wachten wordt onze vlucht naar Tapjejung geannuleerd. Tja, en de volgende vlucht is volgende week...

Ook een groepje van 2 Canadezen en een Amerikaanse met een gids is de klos. Dit biedt perspectief, want het enige alternatief om nu in Taplejung terecht te komen is per jeep. Met z'n zevenen vertrekken we, met de hulp van de reisorganisatievaardigheden van Diana, binnen een uur voor een zware, twee dagen durende jeeptocht vanuit het vlakke zuiden van Nepal naar het noordelijk gelegen dorpje Taplejung hoog in de Himalaya.De eerste dag is de weg nog opmerkelijk goed (nl. min of meer verhard), maar de tweede dag wordt de weg verschrikkelijk slecht. Ik heb nog niet eerder zo lang op zo'n slechte weg 'gereden'. De banden hebben het zwaar te verduren en moeten regelmatig gecontroleerd worden.Het laatste stuk gaat langzamer dan lopen. Na acht uur hobbelen komen we aan bij het vliegveldje waar we eigenlijk gisteren hadden moeten landen. Het is niet meer dan een grasveldje.Door elkaar geklutst overnachten we in een lokale lodge.De volgende dag, na een ontbijt met knackebrod en chapati, vertrekken we, gade geslagen door de lokale jeugd, voor onze trekking met een gids (verplicht) en een drager.De drager hebben we genomen om Diana van haar rugblessure te ontlasten.

Na een uur lopen gebeurt het... Op een zeer lastig steil pad gaat Diana onderuit op de spekgladde klei-achtige modder. Het voelt gelijk niet goed.Diana heeft veel pijn, maar wil nog niet opgeven. Ze doet nog een dappere poging om door te lopen, maar het gaat echt niet. De beslissing is moeilijk, maar wordt snel genomen: we splitsen. Na een herverdeling van de spullen gaat Diana met de gids terug en ik met de drager verder. De gids zal zich later weer bij mij voegen. We hebben nog goede hoop dat we na de trekking onze reis weer met z'n tweeen kunnen vervolgen...

Diana met gebroken been naar huis

Even een korte update tussendoor, want er is wel het een en ander gebeurd. Diana heeft kort na de start van de trekking een gebroken been opgelopen bij een valpartij. Ze is met een vliegtuig en helicopter geevacueerd uit het Kanchenjunga-gebied via Biratnagar naar Kathmandu. Nadat ze een paar dagen in het ziekenhuis van Kathmandu heeft gelegen is ze inmiddels terug in Nederland. Ikzelf heb de Kanchenjunga-trekking ingekort en ben inmiddels al in Darjeeling aangekomen.

Met Diana gaat alles goed, al mag ze ivm regels nog een paar dagen geen Nederlands ziekenhuis bezoeken.

Later meer...

Weerzien met Kathmandu

We zijn na een voorspoedige reis aangekomen in Kathmandu. Voor mij is het 8 jaar (zie foto's wereldreis 2001-2002 en reisberichten) en voor Diana 10 jaar geleden dat we hier waren en het is leuk om de bekende plekken weer op te zoeken.Sommige restaurants zijn er nog en het bezoek aan Durbar Square leverde herkenning op.Na de hectiek van de last-minute dingen op het werk en voor de reis (ik vloog direct op mijn eerste vrije dag) is Nepal een verademing. Hier is ook hectiek, maar over het algemeen is de Nepalees heerlijk relaxed.Maar op zo'n avontuurlijke reis zijn er altijd verrassingen. Onze vluchten naar het oosten van Nepal bleken met heel veel moeite, goede connecties, wat extra smeergeld en de nodige creativiteit alsnog geboekt, maar op andere data. Hier zijn we allang blij mee, want als deze vlucht niet was doorgegaan hadden we een 24 uur durende rit in een jeep op een 'bumpy road' in het vooruitzicht gehad...

We hebben nu een extra dag gehad in Kathmandu. Vanochtend zijn we naar Pashupatinath geweest, een Hindu-tempel waar openbare crematies plaatsvinden.Overledenen van buiten Nepal komen per kist aan in Kathmandu. Het lijk wordt uit de kist gehaald en op de brandstapel gelegd.De kist en de kleding gaan de rivier in en worden 50 meter stroomafwaarts weer opgepikt door Nepalese handelaren.'s Middag zijn we naar de Bodnath stupa gegaan, een van de grootste ter wereld.Ook dit was bekend terrein voor mij, maar het was goed om weer terug te zijn en ik kon me weer uitleven met foto's van gebedsvlaggetjes...Rondom de stupa hebben we op ons gemak rondgelopen langs de verschillende winkeltjes waar ook mandala's werden geschilderd.
Ons verblijf in Kathmandu duurt een dag langer dan gepland. Morgen vliegen we eerst naar Biratnagar in het oosten van Nepal en overmorgen door naar Taplejung, het beginpunt van de trekking. De trekking is in een erg afgelegen gebied waar geen internet is. Pas op de 25e komen we weer in de 'bewoonde' wereld en is een volgend bericht te verwachten.

Fysieke ongemakken bij voorbereiding

Binnenkort vertrek ik samen met Diana voor een bijna zes weken durende reis door Nepal, India en Bhutan. In Nepal gaan we een 18 dagen durende trekking in het Kanchenjunga-gebied doen. De Kanchenjunga is de op twee-na-hoogste berg ter wereld en ligt in het uiterste oosten van Nepal. Het is een zeer afgelegen gebied waar alleen voor trekkings onder begeleiding van een lokale organisatie een permit voor bemachtigd kan worden. Na deze trekking hebben we een paar dagen om bij te komen in Darjeeling en vervolgens zijn we nog 10 dagen in het bergstaatje Bhutan.



Net als bij mijn reis naar Zuid-Amerika samen met Diana loopt de voorbereiding ook dit keer niet vlekkeloos. Was het destijds in 2004 ikzelf die drie weken voor vertrek met mijn moutainbike een noodlanding maakte met een gebroken ruggenwervel tot gevolg, dit keer heeft Diana de fysieke ongemakken. Nadat ze eerder tot twee keer toe last kreeg van haar rug, liep het herstel hiervan voorspoedig. Vorige week echter viel Diana van de trap (da's weer eens wat anders dan een Himalaya-top) met een forse bloeduitstorting in haar been tot gevolg. Voor het herstel staat twee weken, precies tot het begin van onze trekking...

Deze week nog de laatste voorbereidingen en vrijdagavond vliegen we via Londen naar Delhi, en daarna gelijk door naar Kathmandu.